انتقل إلى المحتوى

لوغات ؤرالية

من ويكيپيديا
(تحولات من لغات أورالية)
لوغات ؤرالية
النوعأسرة لغات
لخصائيص
كاتقرّا فuralistics
لفاميلة داللوغات
لوغة د بنادم
لخاريطة
لكواض لي كايعرّفو اللوغة
إيزو 639-5urj
ڭلوطولوڭural1272
ليستة د Linguist Listurlc


خريطة د لّوغات ؤرالية

اللوغات لؤرالية هوما وحد عائلة ديال 38 لوغات[1] ف ؤروپا و آسيا الشمالية. اللوغات لؤرالية بلعدد الكتر ديال لناس لّي كايهضرو فيهوم هوما لهنݣارية و لفينلاندية و لإسطونية، و بعد كاين لوغات خرين بحال لإرزية، لموكشية، لمارية، لؤدمورتية، سّامية، لكومية، و لڤيپسية، لّي كيهتم لهدرة كاملين ف روسيا و سكانديناڤيا.

سّمية ديال عائلة د لّوغات كيجي من جبال لؤرال ف روسيا. لإسم "فينية ؤݣرية" ؤلا "فينو-ؤݣرية" كيكون محتاج بعض المرات فحل وحد إسم للعائلة، واخّا إلا لكلمة مكيحسبش اللوغات السامودية.[2]

لأصول لمحتملة (ؤرهيمات، "Urheimat") ديال اللوغة الپروتوؤرالية هوما:

تصنيف

[بدل | بدل لكود]

لعائلة لؤرالية عندا 9 د ڭروپات بتصنيف ماشي إجماعي بينهم.[6]

  • فينية (بالطو-فينية، فينية بلطيقية)
  • هنݣارية (ماڭيار)
  • خانتية (خانتي)
  • مانسية (مانسي)
  • مارية (ماري)
  • موردڤينية (موردڤين)
  • پيرمية
  • سامية (سامي)
  • سامودية (سامويَد)

كاين تّا دليل تاريخي د عدد ديال لوغات بائدة بإنتساب مشي مفهوم:

  • مرية
  • مرومية
  • ميشتشيرية (حتّا لقرن 16؟)

لأتر ديال سَّبتراتا لفينية لؤڭرية، وخصوصا ف تّوپونيمي، ف روسيا لؤروپية الشمالية قدر يكون دليل لكتر من لّوغات لؤرالية لبائدة.[7]

تّصنيف التقليدي

[بدل | بدل لكود]

ڭاع اللوغات لأورالية كايقدر تكونو نازلات من الپروتوؤرالية.[8] لّغويين مازال مايقدرش يتافق عن تّصنيف ديال اللوغات لؤرالية.[8][9] ها وحد تصنيف تقليدي من ؤتو دونر موجود من لعام 1879:[10]

  • ؤڭرية
  • فينو-پيرمية (پرميو-فينية)
    • پيرمية
    • فينو-ڤولڭاية (فينو-كيريميسية، فينو-ماري)
      • ڤولڭا-فينية
        • ماري
        • موردڤينية
      • فينو-لاپية (فينو-سامية)

ف عام ديال ؤتو دونر، اللوغات السامودية باقي ماكانتشي مفهوم بزاف، وهو كان ماقدرش يؤكد پّوزيسيون ديالهم.

لمعجم

[بدل | بدل لكود]
الدارجة پروتو ؤرالية فينية سّامية موردڤينية مارية پرمية لهنݣارية مانسي خانتي سامودية
لفينلاندية لإسطونية ڨورو لجنوبية شّمالية كيلدين لإرزية شّرقية كومية ؤدمورتية شّمالية كازِم ڤاخ نينيتس د التوندرا
عافية *tule tuli
(tule-)
tuli
(tule-)
tuli
(tulõ-)
dålle dolla tōll tol tul tɨl- tɨl tuu
ما *wete vesi
(vete-)
vesi
(vee-)
vesi
(vii-)
ved´ wüt va vu víz wit jiʔ
تلج *jäŋe jää jää ijä jïenge jiekŋa īŋŋ ej i ji jég jaaŋk jeŋk jeŋk
حوت *kala kala kala kala guelie guolli kūll’ kal kol hal xuul xŭɬ kul xalʲa
عش *pesä pesä pesa pesä biesie beassi piess’ pize pəžaš poz puz fészek pitʲi pĕl pʲidʲa
يد، دراع *käte käsi
(käte-)
käsi
(käe-)
käsi
(käe-)
gïete giehta kīdt ked´ kit ki ki kéz kaat köt
عين *śilmä silmä silm
(silma-)
silm
(silmä-)
tjelmie čalbmi čall’m śeĺme šinča śin
(śinm-)
śin
(śinm-)
szem sam sem sem sæwə
عرق *sëne suoni
(suone-)
soon
(soone-)
suuń
(soonõ-)
soene suotna sūnn san šün sən sən ín taan ɬɔn lan teʔ
عضم *luwe luu luu luu lovaža lu csont luw ɬŭw lŏγ le
دم *were veri veri veri vïrre varra vē̮rr veŕ wür vur vir vér wiɣr wŭr wər
كبدة *mëksa maksa maks
(maksa-)
mass
(massa-)
mueksie makso mokš mus mus
(musk-)
máj maat mŏxəɬ muγəl mudə
(تـ)مشي *mene- mennä
(men-)
minema minemä mïnnedh mannat mē̮nne mija- mun- mɨn- menni men- măn- mĕn- mʲin-
(تـ)عيش *elä- elää
(elä-)
elama
(ela-)
elämä
(elä-)
jieledh eallit jēll’e ila- ol- ul- él- jilʲe-
(تـ)موت *kale- kuolla
(kuol-)
koolma kuulma
(kool-)
kulo- kola- kul- kul- hal- xool- xăɬ- kăla- xa-
(تـ)غسل *mośke- pestä pesema mõskma muśke- muška- mɨśkɨ- mɨśk- mos- masø-

مصادر

[بدل | بدل لكود]
  1. Simons, Gary F.; Fenning, Charles F. "Uralic". Ethnologue (ب الإنجليزية). SIL International. Archived from the original on 2022-11-13. Retrieved 2018-02-14.
  2. Tommola, Hannu (2010). "Finnish among the Finno-Ugrian languages". Mood in the Languages of Europe. John Benjamins Publishing Company. p. 155. ISBN 978-90-272-0587-2.
  3. Dziebel, German. "On the Homeland of the Uralic Language Family" (ب الإنجليزية). Archived from the original on 2023-08-10. Retrieved 21 مارس 2019.
  4. P. Hajdu, The Cambridge History of Early Inner Asia, p. 231.
  5. Janhunen, Juha (2009). "Proto-Uralic—what, where and when?" (PDF). In Jussi Ylikoski (ed.). The Quasquicentennial of the Finno-Ugrian Society. Suomalais-Ugrilaisen Seuran Toimituksia 258. Helsinki: Société Finno-Ougrienne. ISBN 978-952-5667-11-0. ISSN 0355-0230.
  6. Salminen, Tapani (2015). "Uralic (Finno-Ugrian) languages" (ب الإنجليزية). Archived from the original on 10 يناير 2019.
  7. Helimski, Eugene (2006). "The «Northwestern» group of Finno-Ugric languages and its heritage in the place names and substratum vocabulary of the Russian North" (PDF). In Nuorluoto, Juhani (ed.). The Slavicization of the Russian North (Slavica Helsingiensia 27). Helsinki: Department of Slavonic and Baltic Languages and Literatures. pp. 109–127. ISBN 978-952-10-2852-6.
  8. 1 2 Marcantonio, Angela (2002). The Uralic Language Family: Facts, Myths and Statistics. Publications of the Philological Society. Vol. 35. Oxford: Blackwell. pp. 55–68. ISBN 978-0-631-23170-7. OCLC 803186861.
  9. Salminen, Tapani (2002). "Problems in the taxonomy of the Uralic languages in the light of modern comparative studies" (ب الإنجليزية). Archived from the original on 2019-02-13. Retrieved 2022-05-18.
  10. Donner, Otto (1879). Die gegenseitige Verwandtschaft der Finnisch-ugrischen sprachen (ب الألمانية). Helsinki. OCLC 1014980747.{{cite book}}: CS1 maint: location missing publisher (link)
Wikimedia Commons ويكيميديا كومنز عندا تصاور و معلومات على لوغات ؤرالية.